و بعد از آنكه حكم را مقيد به احصان و همسر داشتن كرديم ديگر اين عبارت چيز جديدى را بيان نمىكند . و رجم بر محصن ثابت است چه پير باشد . چه جوان لذا عده‌اى از علما روايت منقول از امام صادق - عليه السلام - را در اين زمينه حمل بر تقيه كرده‌اند « 1 » . « جزرى » دربارهء مضمون آيه رجم مىگويد : « . . . من در نفى اين عبارت ترديدى ندارم ؛ زيرا هركس اين عبارت را براى اوّلين مرتبه بشنود يقين مىكند كه عبارتى ساختگى است و قابل مقايسه با كلام خداوند كه مثل اعلاى فصاحت و بلاغت مىباشد نيست » . « علاوه بر آن ، اين عبارت نتيجه مطلوب را در بر ندارد ؛ زيرا يكى از شروط ثبوت حكم سنگسار كردن ، همسر داشتن است . و « شيخ » در لغت به كسى گفته مىشود كه به سنّ چهل سالگى رسيده باشد . اما مقتضاى آيه آن است كه : زنا كار پير ، سنگسار مىشود اگر چه حتى ازدواج هم نكرده باشد . و مرد جوان اگر زنا كند و مثلا بيست‌ساله باشد زن هم داشته باشد رجم نمىگردد . اساسا اين حكم و سخن لياقت اين كه منسوب به كتاب خدا باشد را ندارد . . . « 2 » » . ثانيا : روايات ديگرى در اين زمينه نشان مىدهند كه عمر مىدانسته است كه حكم رجم « آيه » نمىباشد . ليكن مىخواست براى اهميت موضوع آن را در مصحف بنگارد ؛ زيرا وى فكر مىكرد مردم ممكن است دلشان براى افراد مسنّ بسوزد و يا بخاطر نفوذ و موقعيّت اين گونه افراد ، حكم رجم دربارهء آنان اجرا نگردد . لذا مىخواست اين حكم را با تأكيد ضبط كند تا آيندگان به اين حكم پشت نكنند . اين مطلب با توجه به روايات زير آشكار مىگردد : 1 - عمر مىخواست شهادت خودش و عبد الرحمن بن عوف و فلان و فلان را در حاشيه مصحف بنويسد كه : پيامبر اكرم - ص - حكم رجم را جارى كرد خلفاى پس از او نيز اين حكم را اجرا كردند ؛ زيرا در آينده كسانى خواهند آمد كه رجم و دجال را تكذيب خواهند كرد . . . « 3 » .

--> ( 1 ) به موضوع گذشته در اين منابع اشاره شده است : مبانى تكملة المنهاج ، ج 1 ، ص 196 و تعليقات غلامرضا مولانا بر تفسير الصراط المستقيم ، ج 1 ، ص 364 . ( 2 ) الفقه على المذاهب الاربعة ، ج 4 ، ص 259 . ( 3 ) مسند احمد ، ج 1 ، ص 23 . كنز العمال ، ج 5 ، ص 238 . به نقل از : مسند احمد ، ابو يعلى و ابى عبيد .